बाँके, कात्तिक ५ गते।
नेपालगन्जको ऐतिहासिक रामलिलाको १५९औँ शृङ्खला बुधबार ४५ फिट अग्लो रावणको पुतला दहनसँगै सम्पन्न भएको छ। घटस्थापनादेखि नेपालगन्जस्थित रामलिला मैदानमा मञ्चन हुँदै आएको रामलिला दस दिनपछि विजया दशमीका दिन समापन भएको रामलिला सञ्चालक समितिका अध्यक्ष सन्तोषकुमार कानोडियाले बताए।
असोज २५ गते घटस्थापनाका दिनदेखि सुरु भएको रामलिलामा भगवान् श्रीरामको जीवन, आदर्श, त्याग, वनवास, सीता हरण र रावणसँगको युद्धलगायतका धार्मिक प्रसङ्ग मञ्चन गरिएको थियो। विजया दशमीका दिन रावणको पुतला दहन गरी यस वर्षको रामलिला समापन गरिएको अध्यक्ष कानोडियाले बताए।
‘रामलिला नेपालगन्जको संस्कृति र पहिचानसँग जोडिएको परम्परा हो,’ उनले भने, ‘यसले धार्मिक आस्थालाई जीवन्त राख्नुका साथै नयाँ पुस्तालाई मौलिक संस्कृति र परम्परासँग जोड्ने काम गरेको छ।’
नेपालगन्जको धार्मिक तथा सांस्कृतिक पहिचानका रूपमा स्थापित रामलिला हेर्न नेपालका विभिन्न क्षेत्रका साथै भारतका विभिन्न सहरबाट समेत दर्शक आउने गरेका छन्। विजया दशमीका दिन हुने रावण दहन हेर्न रामलिला मैदानमा सर्वसाधारणको उल्लेख्य उपस्थिति रहने गरेको छ।
सीमावर्ती सहर नेपालगन्जको भारतका विभिन्न क्षेत्रसँग धार्मिक, सामाजिक तथा सांस्कृतिक सम्बन्ध रहँदै आएको छ। रामलिला र रावण दहनले यी सम्बन्धलाई थप बलियो बनाउनुका साथै विभिन्न समुदायबीच आपसी सद्भाव र सहिष्णुता अभिवृद्धि गर्न सहयोग पुर्याउँदै आएको स्थानीय बताउँछन्।
नेपालगन्जका धार्मिक तथा सांस्कृतिक गतिविधिमा सक्रिय एवं रामलिला सञ्चालक समितिका सदस्य नन्दलाल वैश्यले रावण दहन कार्यक्रम शान्तिपूर्ण रूपमा सम्पन्न गराउन सुरक्षा व्यवस्था चुस्त बनाएकोमा प्रशासन र सुरक्षाकर्मीलाई धन्यवाद दिए।
‘यस्ता ऐतिहासिक तथा धार्मिक कार्यक्रममा ठूलो सङ्ख्यामा दर्शक सहभागी हुने भएकाले सुरक्षा व्यवस्था महत्त्वपूर्ण हुन्छ,’ वैश्यले भने, ‘सुरक्षाकर्मीको सक्रियता र व्यवस्थापनले दर्शकलाई सहज रूपमा कार्यक्रम अवलोकन गर्न सहयोग पुगेको छ।’
उनका अनुसार नेपालगन्जको रामलिला धार्मिक कार्यक्रम मात्र नभई पुस्तौँदेखि चलिआएको सांस्कृतिक धरोहर पनि हो। यसको संरक्षण र निरन्तरताका लागि स्थानीयवासी, आयोजक, सरोकारवाला निकाय र सुरक्षा निकायबीच सहकार्य आवश्यक रहेको उनले बताए।
रावण दहनका क्रममा सुरक्षालाई प्राथमिकता दिँदै सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको थियो। ठूलो सङ्ख्यामा दर्शक उपस्थित हुने भएकाले कार्यक्रमलाई व्यवस्थित र शान्तिपूर्ण रूपमा सम्पन्न गराउन सुरक्षा व्यवस्थापनमा विशेष ध्यान दिइएको आयोजकले जनाएको छ।
हिन्दू धार्मिक मान्यताअनुसार भगवान् श्रीरामले रावणमाथि विजय प्राप्त गरेको प्रसङ्गको स्मरणमा विजया दशमीका दिन रावण दहन गर्ने परम्परा छ। रावण दहनलाई असत्यमाथि सत्य, अन्यायमाथि न्याय र अहङ्कारमाथि सदाचारको विजयका रूपमा लिइन्छ।
लामो इतिहास बोकेको नेपालगन्जको रामलिलाले धार्मिक आस्थालाई निरन्तरता दिनुका साथै सहरको सांस्कृतिक जीवन्तता र सामाजिक एकतालाई समेत प्रतिबिम्बित गर्दै आएको छ। १५९औँ शृङ्खलासम्म आइपुगेको यस परम्पराको संरक्षण र नयाँ पुस्तामा हस्तान्तरण गर्नु आवश्यक रहेको सरोकारवालाले बताएका छन्।
नेपालगन्जमा दसैँका अवसरमा आयोजना हुने रामलिला र रावण दहनले स्थानीय धार्मिक तथा सांस्कृतिक परम्परालाई निरन्तरता दिनुका साथै नेपाल–भारतबीचको सांस्कृतिक सम्बन्धलाई थप प्रगाढ बनाउन योगदान दिँदै आएको छ।
Discussion about this post