बाँके, कात्तिक ७ गते ।
तिहार र छठ पर्व नजिकिएसँगै नेपालगन्जका कुम्हाल समुदायलाई माटाका भाँडा बनाउन भ्याइनभ्याइ भएको छ । चाडपर्वमा माटाका दियो, पाला र अन्य पूजाका सामग्रीको माग बढ्ने भएकाले कुम्हालहरू अहिले माटो मुछ्नेदेखि भाँडा बनाउने र सुकाउने काममा व्यस्त छन् ।
आधुनिकतासँगै माटाका भाँडाको प्रयोग घट्दै गए पनि तिहार र छठमा भने यस्ता सामग्रीको माग बढ्ने गरेको छ । यही माग पूरा गर्न कुम्हाल समुदायका अधिकांश परिवार अहिले दिनरात नभनी भाँडा बनाउन जुटेका छन् ।
नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका–३ का दीपक कुम्हालले आधुनिक भाँडाको प्रयोग बढेसँगै माटाका भाँडाको चलन घटे पनि चाडपर्वका बेला माग बढ्ने गरेको बताए । तिहार र छठमा पूजाका लागि माटाका भाँडा खोज्दै आउने ग्राहक धेरै हुने भएकाले आफूहरूले अहिले नै उत्पादन बढाएको उनले बताए ।
नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका–१३ का रमेश कुम्हाललाई भने यो पेसाबाट परिवारको खर्च धान्न कठिन हुँदै गएको छ । तर, पुख्र्यौली पेसा र संस्कृतिलाई जोगाउन आफूले माटाका भाँडा बनाउने कामलाई निरन्तरता दिएको उनले बताए ।
‘पुर्खाले गर्दै आएको काम चटक्कै छोड्न सकिँदैन,’ उनले भने, ‘अहिलेका युवा पुस्ताका धेरैले यो पेसा छोडिसकेका छन् । तर, मैले पुर्खाको पेसा र संस्कृति जोगाउन माटाका भाँडा बनाउँदै आएको छु ।’
चाडपर्वका बेला सबैभन्दा बढी माटाका दियो बिक्री हुने भएकाले कुम्हालहरूले दियो उत्पादनलाई प्राथमिकता दिएका छन् । नेपालगन्ज–१३ का अर्का कुम्हाल दीपक कुम्हालले अहिले घैँटा, दियो, पाला र भुर्कीलगायतका सामग्री बनाइरहेको बताए ।
तिहारमा मागअनुसार दियो पु¥याउन कठिन हुने भएकाले समयमै उत्पादन सुरु गरेको उनले बताए । उनका अनुसार एउटा दियो एक रुपैयाँमा बिक्री हुन्छ । गत वर्षको तिहारमा आफूले मात्रै ३० हजारभन्दा बढी दियो बिक्री गरेको उनले जानकारी दिए ।
दसैं र तिहारका बेला नेपालगन्जको त्रिभुवन चोकमा माटाका भाँडा बिक्री गर्नेको चहलपहल बढ्ने गरेको छ । सदरलाइन, त्रिवेणी मोड, त्रिभुवन चोक र धम्बोझी चोकमा माटाका भाँडाको कारोबार बढी हुने गरेको छ ।
पुख्र्यौली सीप र संस्कृतिसँग जोडिएको कुम्हाल समुदायको यो पेसा पछिल्लो समय चुनौतीमा पर्दै गएको छ । नियमित आम्दानीको अभाव र आधुनिक भाँडाको बढ्दो प्रयोगका बीच पनि चाडपर्वमा हुने मागले कुम्हालहरूलाई आफ्नो परम्परागत पेसा निरन्तरता दिन केही राहत दिने गरेको छ ।
Discussion about this post