बाँके, कात्तिक ११ गते।
बाँकेका सहरी क्षेत्रमा इ–रिक्साको सङ्ख्या बढेसँगै दुर्घटनाको जोखिम पनि बढ्दै गएको छ। अधिकांश चालकसँग सवारी चालक अनुमतिपत्र नहुनु, आवश्यक तालिमको अभाव र प्रभावकारी नियमन हुन नसक्दा इ–रिक्सा व्यवस्थापन चुनौतीपूर्ण बनेको छ।
जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय बाँकेको तथ्याङ्कअनुसार आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा जिल्लामा १७९ वटा इ–रिक्सा दुर्घटनामा परेका छन्। आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा यस्तो सङ्ख्या १०४ थियो भने आव २०८०/८१ मा १२ वटा इ–रिक्सा दुर्घटनामा परेका थिए। पछिल्ला तीन आर्थिक वर्षको तथ्याङ्कले इ–रिक्सा दुर्घटनामा उल्लेख्य वृद्धि भएको देखाउँछ।
नेपालगन्ज, कोहलपुर र खजुरालगायतका क्षेत्रमा ठूलो सङ्ख्यामा इ–रिक्सा सञ्चालनमा छन्। जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालयका अनुसार धेरै चालकसँग अनुमतिपत्र छैन भने कतिपय इ–रिक्साको दुर्घटना बीमासमेत गरिएको छैन।
जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय बाँकेका प्रमुख प्रहरी निरीक्षक कनकबहादुर शाहीले आवश्यक तालिम र अनुमतिपत्रबिना इ–रिक्सा चलाउँदा दुर्घटनाको जोखिम बढेको बताए। इ–रिक्साको सङ्ख्या बढ्दै जाँदा तिनको सञ्चालनलाई व्यवस्थित गर्न कठिन भइरहेको उनको भनाइ छ।
“हामीले व्यवस्थित गर्न धेरै प्रयास गरेका छौँ, तर सबै रिक्साचालकसँग अनुमतिपत्र र तालिम नहुँदा व्यवस्थापन निकै चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको छ,” उनले भने।
नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाले दुई वर्षअघि आवश्यक कागजात नभएका केही इ–रिक्सा नियन्त्रणमा लिएर कानुनबमोजिम नष्ट गरेको थियो। तर, रिक्सा व्यवसायी तथा मजदुरको विरोधपछि व्यवस्थापनको उक्त प्रयासले निरन्तरता पाउन सकेन।
नेपालगन्जमा सञ्चालनमा रहेका इ–रिक्साको वास्तविक सङ्ख्यासमेत यकिन छैन। उपमहानगरपालिकामा करिब एक हजार ७०० इ–रिक्सा दर्ता भए पनि नेपालगन्जमा मात्रै १० हजारभन्दा बढी सञ्चालनमा रहेको अनुमान छ।
नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाका नगरप्रमुख प्रशान्त विष्टले इ–रिक्साको बढ्दो सङ्ख्या व्यवस्थापनमा समस्या भएको बताए। उनले नियमनका लागि यातायात कार्यालयबाट आवश्यक सहयोग नपाएको गुनासो गरे।
“रिक्साको सङ्ख्या बढ्दै जाँदा नियमन गर्न कठिन भइरहेको छ। यातायात कार्यालयलाई आवश्यक सहयोग माग्दा सहयोग गर्दैन,” उनले भने।
नगरप्रमुख विष्टले ट्राफिक प्रहरीले अन्य सवारीसाधनलाई जस्तै इ–रिक्सामाथि कारबाही गर्न नसकेको पनि बताए।
स्थानीय नागरिकले भने इ–रिक्सा व्यवस्थापनमा सम्बन्धित निकायबीच प्रभावकारी समन्वय र नियमन हुन नसक्दा समस्या बढेको बताएका छन्। जथाभावी इ–रिक्सा चलाउने, यात्रु चढाउन र ओराल्न जहाँ पायो त्यहीँ रोक्ने तथा ट्राफिक नियमको पालना नगर्ने प्रवृत्तिले सडक आवागमनसमेत प्रभावित भएको उनीहरूको भनाइ छ।
नागरिक सरोकार मञ्च बाँकेका संयोजक कृष्णप्रसाद श्रेष्ठले अधिकांश चालकसँग अनुमतिपत्र नहुनु र जथाभावी इ–रिक्सा सञ्चालन गर्नु दुर्घटनाको जोखिम बढाउने प्रमुख कारण भएको बताए। उनले समयमै इ–रिक्साको सङ्ख्या, दर्ता, चालकको योग्यता र सञ्चालनलाई व्यवस्थित गर्न नसके समस्या थप जटिल बन्न सक्ने बताए।
इ–रिक्सा सहरी क्षेत्रमा आवागमनको सहज माध्यम बने पनि चालकको योग्यता, सवारीको कागजात, बीमा र ट्राफिक नियमको पालनामा प्रभावकारी निगरानी हुन नसक्दा यसको व्यवस्थापन चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको छ। दुर्घटना न्यूनीकरणका लागि सम्बन्धित निकायबीच समन्वय, चालकलाई तालिम र अनुमतिपत्रको व्यवस्था तथा नियमविपरीत सञ्चालन हुने सवारीमाथि नियमित अनुगमन आवश्यक देखिएको छ।
Discussion about this post