बाँके कात्तिक ११ गते ।
नेपालगञ्जको नेतृत्व गर्ने आकांक्षासहित नेकपा एमालेका नेता मीनबहादुर मल्लले आफ्नो विकास दृष्टिकोण अघि सार्नुभएको छ। स्थानीय शासन र विकास व्यवस्थापनमा दुई दशकभन्दा बढी समय काम गरेको अनुभव, सामाजिक सेवामा संलग्नता र सहरी विकाससम्बन्धी अवधारणालाई उहाँले आफ्नो मुख्य आधार बनाउनुभएको छ।
नेकपा एमाले बाँके जिल्ला कमिटीका सचिवालय सदस्य तथा स्थानीय विभाग प्रमुख मल्लको जोड नेपालगञ्जलाई व्यवस्थित, स्वच्छ, सुरक्षित र आर्थिक रूपमा चलायमान सहर बनाउनेमा छ। उहाँ सडक र भवन निर्माणलाई मात्र विकास मान्नुहुन्न। व्यापार, पर्यटन, स्वास्थ्य, वातावरण, रोजगारी र नागरिकलाई सहज सेवा उपलब्ध गराउने विषयलाई पनि सहरको विकाससँग जोड्नुपर्ने उहाँको भनाइ छ।
स्थानीय तहको शासन प्रणाली, योजना निर्माण, पूर्वाधार विकास, सुशासन र अनुगमनका क्षेत्रमा काम गरेको अनुभवलाई नेपालगञ्जको विकासमा प्रयोग गर्ने मल्लको योजना छ। तर, सहरका समस्या समाधान गर्न अनुभवसँगै स्पष्ट कार्ययोजना, स्रोत व्यवस्थापन र प्रभावकारी कार्यान्वयन पनि आवश्यक हुने देखिन्छ।
नेपालगञ्जमा बढ्दो सहरीकरण र सवारी चाप व्यवस्थापनलाई मल्लले प्रमुख चुनौतीका रूपमा लिनुभएको छ। उहाँका अनुसार सहरको विस्तारलाई व्यवस्थित बनाउन दीर्घकालीन सहरी योजना आवश्यक छ।
साविक जिल्ला विकास समितिमा कार्यरत रहँदा नेपालगञ्जको रिङरोड विस्तारसम्बन्धी पहलमा भूमिका निर्वाह गरेको उहाँ बताउनुहुन्छ। उक्त योजनाको विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) तयार गरी कार्यान्वयनतर्फ प्रक्रिया अघि बढाइएको भए पनि स्थानीय तहको पुनर्संरचनापछि त्यसले अपेक्षित निरन्तरता पाउन नसकेको उहाँको भनाइ छ।
विगतमा अघि सारिएका योजनालाई आवश्यकताअनुसार पुनरावलोकन गरेर निरन्तरता दिनुपर्ने उहाँको धारणा छ। सहरको यातायात व्यवस्थापन, व्यवस्थित बस्ती विकास र सार्वजनिक पूर्वाधारको विस्तारलाई एकीकृत रूपमा अघि बढाउनुपर्नेमा उहाँको जोड छ।
नेपालगञ्ज पश्चिम नेपालको महत्त्वपूर्ण व्यापारिक केन्द्र हो। यही सम्भावनालाई थप विस्तार गरेर सहरलाई व्यापार, पर्यटन, स्वास्थ्य र सेवाको केन्द्रका रूपमा स्थापित गर्नुपर्ने मल्लको सोच छ।
नेपालगञ्ज–दिल्ली सीधा हवाई सम्पर्क विस्तारको विषयलाई उहाँले आर्थिक सम्भावनासँग जोड्नुभएको छ। उहाँका अनुसार भारतसँगको ऐतिहासिक व्यापारिक, सामाजिक तथा सांस्कृतिक सम्बन्धलाई उपयोग गर्न सके नेपालगञ्जमा आर्थिक गतिविधि बढाउन सकिन्छ।
नेपालगञ्ज उद्योग वाणिज्य संघको नेतृत्वमा गठन गरिएको १६ सदस्यीय सरोकारवाला दबाब समूहमा सक्रिय सदस्यका रूपमा आबद्ध भएको अनुभव पनि उहाँसँग छ। निजी क्षेत्र, स्थानीय सरकार र अन्य सरोकारवालाबीच सहकार्य हुन सके व्यापार तथा पर्यटन प्रवद्र्धनमा सहयोग पुग्ने उहाँको बुझाइ छ।
तर, नेपालगञ्जलाई क्षेत्रीय आर्थिक केन्द्रका रूपमा विकास गर्न हवाई सम्पर्क विस्तारको अवधारणासँगै लगानी आकर्षित गर्ने, पूर्वाधार सुधार्ने, व्यवसायमैत्री वातावरण बनाउने र रोजगारी सिर्जना गर्ने ठोस योजना पनि आवश्यक हुनेछ।
मल्ल नेपाल रेडक्रस सोसाइटीका पूर्वकेन्द्रीय महामन्त्रीसमेत हुनुहुन्छ। उहाँले संस्थाको केन्द्रीय तथा जिल्ला तहमा विभिन्न जिम्मेवारी निर्वाह गर्नुभएको छ। रेडक्रसभित्र देखिएका विवाद समाधान र नयाँ विधान निर्माणको प्रक्रियामा भूमिका निर्वाह गरेको अनुभव पनि उहाँले उल्लेख गर्नुभएको छ।
नेपालगञ्जस्थित भेरी अस्पतालमा प्रादेशिक रक्तसञ्चार सेवा अर्थात् ब्लड बैंकको भवन स्थापना तथा सञ्चालनसँग सम्बन्धित काममा आफ्नो संलग्नतालाई उहाँले सामाजिक सेवा र स्वास्थ्य पूर्वाधारसँग जोड्नुभएको छ।
स्वास्थ्य सेवा नागरिकको आधारभूत आवश्यकतासँग सम्बन्धित भएकाले यसको पहुँच र गुणस्तर सुधारलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने उहाँको दृष्टिकोण छ। नेपालगञ्जमा स्वास्थ्य सेवाको उपलब्धता र क्षेत्रीय महत्त्वलाई थप प्रभावकारी बनाउन पूर्वाधारसँगै सेवा व्यवस्थापनमा पनि ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ।
नेपालगञ्जको अर्को चुनौती वातावरण र सहरी व्यवस्थापन हो। बढ्दो तापक्रम, हरियालीको कमी, फोहोरमैला व्यवस्थापन र प्रदूषणजस्ता विषयलाई सम्बोधन नगरी व्यवस्थित सहर निर्माण गर्न नसकिने मल्लको भनाइ छ।
उहाँका अनुसार सहरको विकास भौतिक संरचना निर्माणमा मात्र सीमित हुनु हुँदैन। सफा सडक, स्वच्छ वातावरण, हरित क्षेत्र, सुरक्षित सार्वजनिक स्थान र प्रभावकारी फोहोरमैला व्यवस्थापन पनि विकासका महत्त्वपूर्ण आधार हुन्।
नेपालगञ्जलाई बस्नयोग्य सहर बनाउन वातावरण संरक्षण र सहरी पूर्वाधार विकासलाई सँगसँगै अघि बढाउनुपर्ने उहाँको धारणा छ। यसका लागि योजना निर्माणदेखि कार्यान्वयनसम्म निरन्तरता र स्थानीय तहको प्रभावकारी व्यवस्थापन आवश्यक हुनेछ।
स्थानीय सरकारका योजना नागरिकका वास्तविक आवश्यकतामा आधारित हुनुपर्ने मल्लको जोड छ। वडा र बस्तीस्तरबाट समस्या पहिचान गरी तथ्याङ्कका आधारमा विकासका प्राथमिकता निर्धारण गर्नुपर्ने उहाँ बताउनुहुन्छ।
उहाँका अनुसार नागरिकको आवश्यकता पहिचान गरेर बजेट तथा कार्यक्रममा समेट्ने, कार्यान्वयनको नियमित अनुगमन गर्ने र सार्वजनिक खर्चको परिणाम नागरिकसमक्ष प्रस्तुत गर्ने प्रणाली आवश्यक छ।
पारदर्शिता, जवाफदेहिता र नागरिक सहभागितालाई उहाँले सुशासनका मुख्य आधारका रूपमा लिनुभएको छ। योजना बनाउँदा नागरिकलाई सहभागी गराउने र कार्यान्वयनपछि त्यसको प्रभाव मूल्याङ्कन गर्ने अभ्यासले स्थानीय सरकारलाई उत्तरदायी बनाउन सक्ने उहाँको विश्वास छ।
स्थानीय शासन तथा विकास व्यवस्थापनका क्षेत्रमा दुई दशकभन्दा बढी काम गरेको अनुभव र विभिन्न विषयमा प्राप्त तालिमलाई उहाँले आफ्नो क्षमता विकासको आधारका रूपमा प्रस्तुत गर्नुभएको छ।
मल्लले अघि सारेका विषय नेपालगञ्जका आधारभूत आवश्यकता र सहरी विकासका चुनौतीसँग सम्बन्धित छन्। रिङरोड, यातायात व्यवस्थापन, व्यापार विस्तार, पर्यटन प्रवद्र्धन, वातावरण संरक्षण र नागरिकमैत्री सेवा सहरको विकाससँग प्रत्यक्ष जोडिएका विषय हुन्।
तर, यी एजेन्डा व्यवहारमा उतार्न प्राथमिकता निर्धारण, बजेटको व्यवस्था, सम्बन्धित निकायबीच समन्वय र समयसीमासहितको कार्ययोजना आवश्यक हुन्छ। विगतका योजनालाई निरन्तरता दिने र नयाँ योजना कार्यान्वयन गर्ने क्षमता पनि नेतृत्वको महत्त्वपूर्ण मापदण्ड बन्नेछ।
एमाले नेता मल्लको आकांक्षा नेपालगञ्जलाई केवल फैलिएको सहर बनाउने होइन, व्यवस्थित र आर्थिक रूपमा सबल सहर बनाउने रहेको देखिन्छ। स्थानीय शासनमा प्राप्त अनुभवलाई नगरको विकाससँग जोड्ने उहाँको लक्ष्य छ।
Discussion about this post