बाँके, कात्तिक १२ गते ।
बाँकेमा सुगन्धित र स्वादिलो कालानमक धानको संरक्षणसँगै व्यावसायिक खेती विस्तार हुन थालेको छ। रैथाने जातको धान हराउँदै जान थालेपछि किसानले यसको खेती सुरु गरेका हुन्। हाइब्रिड धानको तुलनामा उत्पादन केही कम भए पनि बजार मूल्य बढी पाइने भएपछि किसान कालानमक धानतर्फ आकर्षित भएका छन्।
जानकी गाउँपालिका–३ की दीपाकुमारी काँदु गुप्ताले सुरुमा दुई कट्ठा जमिनमा कालानमक धान लगाएकी थिइन्। अहिले उनले खेती विस्तार गरेर १० कट्ठा पु¥याएकी छन्। उनका अनुसार कालानमक धान प्रतिक्विन्टल १२ हजार रुपैयाँसम्ममा बिक्री हुन्छ। जबकि अन्य हाइब्रिड धानको मूल्य प्रतिक्विन्टल तीन हजारदेखि तीन हजार दुई सय रुपैयाँसम्म छ।
‘अन्य हाइब्रिड धानको तुलनामा कालानमकको उत्पादन केही कम हुन्छ। तर मूल्य राम्रो पाइने भएकाले किसान यसतर्फ आकर्षित भएका छन्,’ गुप्ताले भनिन्।
उनले चार वर्षअघि परीक्षणका लागि एक किलो बीउबाट कालानमक धानको खेती सुरु गरेकी थिइन्। अहिले यसको खेती विस्तार गरेकी छन्। स्थानीय बजारमै बिक्री हुने र माग बढ्दै गएको उनको भनाइ छ।
कालानमक धानबाट बनेको भात मुलायम र सुगन्धित हुने भएकाले उपभोक्ताले रुचाउने गरेको उनले बताइन्। यस वर्ष आफ्नो जमिनमा धान उत्पादन बढाउने लक्ष्य रहेको पनि उनले जानकारी दिइन्।
जानकी गाउँपालिका–५, गुर्वाका किसान रमेशकुमार बर्माले पनि कालानमक धानको व्यावसायिक खेती गर्दै आएका छन्। उनले तीन बिघा जमिनमा यसको खेती गरेका छन्। स्वादिलो भात र उच्च बजार मूल्यका कारण हाइब्रिड धानभन्दा कालानमक खेतीबाट राम्रो आम्दानी हुने अपेक्षा रहेको उनले बताए।
कालानमक धान खेतीका लागि पर्याप्त पानी र सिँचाइ आवश्यक पर्छ। असारमा रोपिएको यो धान कात्तिकको अन्तिम सातातिर काट्न तयार हुन्छ। मसिनो दाना र बास्नाका लागि परिचित यो धान करिब १४० दिनमा पाक्ने किसान बताउँछन्।
कृषि ज्ञान केन्द्र, नेपालगन्जका प्रमुख डा. विनोद घिमिरेले रैथाने बाली संरक्षण तथा प्रवद्र्धन कार्यक्रमअन्तर्गत कालानमक धानको संरक्षणमा जोड दिइएको बताए। सीमित किसानले मात्र यसको खेती गर्दै आएकाले बीउमा सहयोग गरिएको र बजारमा माग बढ्दै गएको उनले जानकारी दिए।
बाँकेको कोहलपुर नगरपालिका र बैजनाथ गाउँपालिकामा कालानमक धानको खेती बढी हुँदै आएको छ। रैथाने जातको संरक्षणसँगै राम्रो बजार मूल्य पाउने सम्भावनाले यसको व्यावसायिक खेती विस्तार हुने अपेक्षा गरिएको छ।
Discussion about this post