बाँके, असोज २८ गते ।
बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जमा बाघको सङ्ख्या दोब्बरभन्दा बढी पुगेको छ । सन् २०२२ मा २५ वटा बाघ रहेको निकुञ्जमा राष्ट्रिय बाघ सर्वेक्षण–२०२६ अनुसार सङ्ख्या बढेर ५१ पुगेको हो । बाघको सङ्ख्या बढेसँगै निकुञ्ज आसपासका बस्तीमा वन्यजन्तुको आक्रमणको जोखिम र स्थानीयको त्रास पनि बढेको छ ।
निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत वीरेन्द्र कँडेलका अनुसार बाँकेमा सन् २०१३ मा चार, २०१८ मा २१ र २०२२ मा २५ वटा बाघ थिए । पछिल्लो गणनामा यो सङ्ख्या ५१ पुगेको हो ।
राप्तीसोनारी गाउँपालिकाका अध्यक्ष तप्त पौडेलले बाघको सङ्ख्या बढ्नु संरक्षणका दृष्टिले उपलब्धि भए पनि गाउँबस्तीमा बाघको आवतजावत बढ्दा स्थानीय त्रसित बनेको बताए । उनका अनुसार आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा बाँकेमा बाघको आक्रमणबाट तीन जनाको ज्यान गइसकेको छ ।
राप्तीसोनारी–१ का वडाध्यक्ष यमबहादुर खड्काका अनुसार उक्त वडाका करिब एक हजार चार सय घरधुरीको दैनिकी वनसँग जोडिएको छ । घाँसदाउरा सङ्कलन, पशु चराउने र जीविकोपार्जनका लागि वनमा जानुपर्ने बाध्यताले स्थानीय वन्यजन्तुको जोखिममा छन् ।
वडा सदस्य चुर्न भण्डारीले जोखिमयुक्त क्षेत्रमा तारजाली लगाउनुका साथै वनमा निर्भर परिवारका लागि वैकल्पिक आयआर्जनका कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्ने बताए ।
मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व न्यूनीकरणका लागि सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय तहले विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गरे पनि प्रभावकारी रोकथामको अभाव रहेको स्थानीयको गुनासो छ । वन्यजन्तुको आक्रमणबाट ज्यान गुमाउनेका परिवारलाई सङ्घीय सरकारले १० लाख रुपैयाँ राहत दिने व्यवस्था गरेको छ ।
लुम्बिनी प्रदेशको वन मन्त्रालयका अनुसार आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व व्यवस्थापनमा एक करोड २४ लाख ३८ हजार रुपैयाँ खर्च भएको थियो । चालु आर्थिक वर्षमा यसका लागि करिब दुई करोड रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरिएको छ ।
प्रमुख संरक्षण अधिकृत कँडेलले जोखिमयुक्त क्षेत्रको पहिचान, प्रभावकारी तारजाली र निगरानी, वन प्रवेश गर्दा अपनाउनुपर्ने सुरक्षा उपाय, तत्काल उद्धार तथा राहत र वैकल्पिक जीविकोपार्जनका कार्यक्रम आवश्यक रहेको बताए । बाघबाट हुने क्षति न्यूनीकरण तथा चोरीसिकार नियन्त्रणमा निकुञ्ज चनाखो रहेको उनले बताए ।
Discussion about this post