बाँके, जेठ २० गते।
नेपालगन्ज तथा आसपासका क्षेत्रमा अत्यधिक गर्मी बढ्दै जाँदा माटोका भाँडाको माग उल्लेख्य रूपमा वृद्धि भएको छ। गर्मी मौसममा गाग्री, सुराही र घैंटोमा पानी राखेर पिउने चलन बढेसँगै यस्ता परम्परागत भाँडाको बिक्री पनि बढ्न थालेको हो।
फ्रिजको अत्यधिक चिसो पानीभन्दा माटोको भाँडोमा राखिएको पानी स्वास्थ्यका लागि लाभदायी हुने विश्वासका कारण पछिल्लो समय धेरै उपभोक्ता प्राकृतिक रूपमा पानी चिस्याउने परम्परागत भाँडोतर्फ आकर्षित भएका छन्। यसले गर्दा बजारमा माटोका घैंटो, गाग्री र सुराहीको माग ह्वात्तै बढेको व्यवसायीहरू बताउँछन्।
नेपालगन्जको त्रिभुवन चोकमा माटोका भाँडा बिक्री गर्दै आएका सुशिल कुम्हालका अनुसार पछिल्लो एक महिनायता यस्ता भाँडा खरिद गर्न आउने ग्राहकको सङ्ख्या उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। मागअनुसार उत्पादन तथा आपूर्ति हुन नसक्दा कतिपय ग्राहक खाली हात फर्किनुपर्ने अवस्था समेत सिर्जना भएको उनले बताए।
यस्तै, नेपालगन्ज–८ स्थित कुम्हारन टोलमा माटोका भाँडा निर्माण तथा बिक्री गर्दै आएका रमेश कुम्हालले पनि गर्मी बढेसँगै भाँडाको माग बढेको जानकारी दिए। तर आवश्यक मात्रामा माटो उपलब्ध नहुँदा उत्पादन बढाउन नसकिएको र माग पूरा गर्न कठिनाइ भइरहेको उनको भनाइ छ।
उपभोक्ताहरूका अनुसार माटोको भाँडोमा राखिएको पानी प्राकृतिक रूपमा चिसो, स्वादिलो र स्वास्थ्यका लागि उपयुक्त हुने भएकाले यसको प्रयोग सहरदेखि गाउँसम्म बढ्दै गएको छ। नेपालगन्ज–११, इदगाह रोडका मुबारक सिद्दिकीले माटोका भाँडा सस्तो, उपयोगी तथा स्वास्थ्यका दृष्टिले लाभदायी भएकाले गर्मीमा यसको प्रयोग बढ्दै गएको बताए।
यद्यपि बजारमा माग बढिरहे पनि परम्परागत रूपमा माटोका भाँडा निर्माण गर्दै आएको कुम्हाल समुदाय भने कच्चा पदार्थको अभावले समस्यामा परेको छ। नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाले आवश्यक कानुनी व्यवस्था बनेपछि मात्र माटो उपलब्ध गराउने बताउँदै आएको स्थानीय कुम्हालहरूको गुनासो छ।
नेपालगन्जमा बसोवास गर्ने करिब १७० कुम्हाल परिवारमध्ये झण्डै १५० परिवार माटोका भाँडा निर्माण पेसामै निर्भर छन्। तर पर्याप्त माटो उपलब्ध नहुँदा उत्पादन प्रभावित भएको उनीहरू बताउँछन्।
नेपालगन्ज–८ का दिनेश कुम्हालले माटो अभावका कारण मागअनुसार भाँडा उत्पादन गर्न नसकिएको र यसले परिवारको जीविकोपार्जनमै असर परेको बताए। उनले बढ्दो मागका बीच कच्चा पदार्थको समस्या समाधान नभए परम्परागत कुम्हाल पेसा नै सङ्कटमा पर्ने चेतावनी दिए।
गर्मीसँगै माटोका भाँडाको लोकप्रियता बढ्दै गए पनि उत्पादनका लागि आवश्यक माटोको अभाव समाधान गर्न सम्बन्धित निकायले समयमै पहल नगरे परम्परागत सीप र व्यवसाय जोगाउन चुनौती थपिने देखिएको छ।
Discussion about this post