बाँके, असोज १० गते ।
नेपालीको महान् चाड दशैं नजिकिएसँगै नेपालगन्जका मूर्तिकारलाई माटोका मूर्ति बनाउन भ्याइनभ्याइ भएको छ। सडक किनारका अस्थायी टहरादेखि घरका आँगनसम्म यतिबेला दुर्गालगायत देवीदेवताका मूर्ति बनाउन र सजाउन मूर्तिकार व्यस्त छन्।
तराई क्षेत्रमा घटस्थापनादेखि टोलटोलमा नवदुर्गा भवानीका मूर्ति स्थापना गरी पूजाअर्चना गर्ने परम्परा रहेकाले दशैंअघि काम सक्न मूर्तिकारलाई चटारो परेको हो। पराल, बाँस, माटो, भुस र दाउरा प्रयोग गरेर बनाइएका मूर्तिमा अहिले साजसज्जा र रङरोगनको काम भइरहेको छ।
नेपालगन्ज–८ का अकिंत मिश्रले एक महिनाअघिदेखि नै दुर्गा भवानीका मूर्ति बनाउन थालेको बताए। दुर्गा, लक्ष्मी, गणेश र कार्तिकेयसँगै बाघ, मुसा, राँगा र सर्पका आकृति तयार भइसकेको उनले बताए। ग्राहकले एक महिनाअघिदेखि नै अर्डर गर्ने भएकाले समयमै काम सक्न चटारो हुने उनको भनाइ छ।
मूर्तिमा प्रयोग हुने सजावटका सामग्री र आवश्यक औजार सीमावर्ती भारतीय बजार रुपैडिहाबाट ल्याउने गरिएको मिश्रले बताए।
नेपालगन्ज–६ का सन्दीपकुमार वंसकार पनि पुख्र्यौली पेसालाई निरन्तरता दिँदै मूर्ति निर्माणमा व्यस्त छन्। उनले सडक किनारको अस्थायी टहरामा सयौँ मूर्ति तयार पारिरहेका छन्। उनका अनुसार एउटा मूर्ति २० हजारदेखि २५ हजार रुपैयाँसम्ममा बिक्री हुने गरेको छ भने प्रतिमूर्तिबाट करिब ४ देखि ५ हजार रुपैयाँसम्म नाफा हुने गरेको छ।
वंसकारले आफू मात्रै नभई थप छ जनालाई रोजगारीसमेत दिएका छन्। कामदारलाई १० हजारदेखि २० हजार रुपैयाँसम्म पारिश्रमिक दिने गरिएको उनले बताए।
मूर्तिकारहरूले संगठित संस्था र निश्चित दररेटको अभावमा व्यवसाय सञ्चालनमा समस्या हुने बताएका छन्। आकार, सजावट र ग्राहकअनुसार एउटै प्रकृतिका मूर्तिको मूल्यसमेत फरक हुने गरेको वंसकारले बताए। नियमित ग्राहकलाई छुट दिँदा कतिपय अवस्थामा लागतअनुसारको मूल्यसमेत नपाइने उनको भनाइ छ।
बाँकेको नेपालगन्ज, कोहलपुर, जानकी, खजुरा, डुडुवा र नरैनापुर क्षेत्रमा दशैंको भोलिपल्ट दुर्गा झाँकी निकाल्ने परम्परा छ। विभिन्न टोलमा समुदाय मिलेर रकम सङ्कलन गरी वा व्यक्तिगत खर्चमा नवदुर्गा भवानीका मूर्ति स्थापना गर्ने गरिन्छ।
स्थानीय अगुवा सन्तोषकुमार कनोडियाका अनुसार मूर्ति स्थापना भएसँगै टोलका बगियामा रामलीला सुरु हुने र दशैंको रौनक थपिने गरेको छ। मूर्ति स्थापना र रामलीला यहाँको दशैंसँग जोडिएको पुरानो सांस्कृतिक परम्परा भएको उनले बताए।
नवरात्रभर पूजाअर्चना गरिएका मूर्ति दशैंको भोलिपल्ट बाजागाजासहित राप्ती नदीमा लगेर विसर्जन गर्ने गरिन्छ। यससँगै नेपालगन्ज र आसपासका क्षेत्रमा दशैंको धार्मिक तथा सांस्कृतिक गतिविधि थप बढ्ने गरेको छ।
Discussion about this post