बाँके, असोज १५ गते ।
आधुनिक प्रविधिको प्रयोग बढेसँगै लोपोन्मुख कुचबधिया–पत्थरकट्टा समुदायको पुख्र्यौली पेसा सङ्कटमा परेको छ । घरघरमा मिक्सर र बजारमा मिलको प्रयोग बढेपछि सिलौटा, जाँतो र सनपाटका डोरी बनाउने तथा बिक्री गर्ने पेसा संकटमा परेको हो ।
जानकी गाउँपालिका–३ इन्द्रपुरका अर्जुन कुचबधियाले सिलौटा र जाँतोको बिक्री घटेपछि पुख्र्यौली पेसाबाट जीविका चलाउन कठिन भएको बताए । ‘हाम्रो पुख्र्यौली पेसा सिलौटा, जाँतो र सनडोरीको व्यापार हो । अहिले बिक्री नै हुँदैन,’ उनले भने, ‘घरघरमा मिक्सर चलाउन थालेपछि सिलौटा र जाँतो कसैले किन्दैनन् ।’
सिलौटा र जाँतो बनाउन आवश्यक ढुङ्गा भारतको बहराइचबाट ल्याउनुपर्ने र भन्सार नाकामा समेत समस्या हुने गरेको उनले बताए । एउटा सिलौटा बनाउने ढुङ्गाको मूल्य भारु १५० पर्ने भए पनि तयार भएपछि चार–पाँच सय रुपैयाँमा बिक्री गर्नसमेत कठिन हुने गरेको समुदायका अगुवा पटवारी कुचबधियाले बताए ।
‘जाँतोको ठाउँमा मिल आयो, सिलौटाको साटो मिक्सर आयो । सनपाटका डोरीको साटो प्लास्टिकका डोरी प्रयोग हुन थाले,’ उनले भने, ‘अब हाम्रो पेसा बन्द हुँदै गएको छ ।’
सिलौटा र जाँतो बिक्री हुन छाडेपछि युवापुस्ता मजदुरीका लागि सहर पस्न थालेको उनले बताए । महिलाहरू भने घरघरमा पुगेर पुराना सिलौटा र जाँतो खोप्ने काम गर्छन् । त्यसबापत चामल र दाल पाउने भए पनि दैनिक गुजारा चलाउन कठिन रहेको मीनाको भनाइ छ ।
पुख्र्यौली पेसाबाट आम्दानी घटेपछि समुदायका कतिपय परिवार सामाजिक सुरक्षा भत्तामा निर्भर हुन थालेका छन् । जानकी गाउँपालिका–३ इन्द्रपुरका २७५ जनाले सामाजिक सुरक्षा भत्ता पाउँदै आएको वडा सचिव लालबहादुर रानाले जानकारी दिए ।
उनका अनुसार बाँकेको इन्द्रपुर, नेपालगन्ज–६ फुल्टेक्रा र नेपालगन्ज–२० गायत्रीनगरमा कुचबधिया समुदायको बसोबास छ । विसं २०७८ को जनगणनाअनुसार कुचबधिया–पत्थरकट्टा समुदायको जनसङ्ख्या ३ हजार ३४३ रहेको छ ।
Discussion about this post