बाँके, असोज २७ गते ।
चारैतिर दसैँको रौनक छाएको छ । बजारमा किनमेल गर्ने, घर सजाउने र आफन्तसँग खुसी साटासाट गर्नेको चहलपहल बढेको छ । तर, बाँकेका किसानलाई भने दसैँको उल्लासभन्दा खेतमा पाकेर पहेँलपुर भएको धान सुरक्षित रूपमा भित्र्याउने चिन्ताले सताएको छ ।
नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका–१९ सुइयागाउँका किसान ध्रुव थापालाई यतिबेला दसैँको टीका र जमराभन्दा खेतको धान कसरी सुरक्षित रूपमा भित्र्याउने भन्ने चिन्ता बढी छ । असारमा रोपेको धान पाकेर खेतभरि झुले पनि वर्षाले फेरि क्षति पु¥याउने हो कि भन्ने डरले उनलाई पिरोलेको छ ।
“असारे हिलोमा बगाएको पसिना यतिबेला खेतभरि पहेँलपुर झुलेको छ । त्यसैले दसैँको टीका थाप्नेभन्दा पनि खेतको धान थन्क्याउने हतारो छ,” थापाले भने, “यदि अहिल्यै धान भित्र्याउन सकिएन भने ठूलो क्षति हुन्छ । त्यसैले हाम्रा लागि यतिबेला दसैँको रौनकभन्दा धान भित्र्याउने चटारोले छोएको छ ।”
गत हप्ता भएको ठूलो वर्षाका कारण धान भित्र्याउन नसकिएको उनले बताए । केही दिनदेखि पानी पर्न रोकिएपछि भने किसान खेताला लगाएर धान काट्न र थन्क्याउन जुटेका छन् । अहिले फेरि वर्षा भए पाकेको धानमा क्षति पुग्ने चिन्ता किसानमा छ ।
विगतका वर्षमा दसैँ सकिएपछि धान भित्र्याउने चटारो सुरु हुने गरेको थियो । तर, यस वर्ष दसैँ केही ढिला परेकाले धान पाक्ने र चाडपर्व मनाउने समय एकैपटक परेको छ । त्यसैले गाउँघरमा दसैँको उल्लाससँगै खेतबारीको कामको चटारो पनि उत्तिकै छ ।
राप्ती सोनारी गाउँपालिका–५ का किसान अशोक वलीलाई पनि दसैँ मनाउनेभन्दा धान भित्र्याउने र हिउँदे खेतीको तयारी गर्ने हतारो छ । उनका अनुसार धान काट्ने समयमा परेको वर्षाले किसानको काम प्रभावित भएको थियो । अहिले पानी रोकिएपछि किसान धान काट्न र भित्र्याउन व्यस्त छन् ।
“अहिले त धान काट्ने बेलामै ठूलो वर्षा भयो । केही दिनदेखि पानी रोकिएकाले धेरै किसान धान काट्न र भित्र्याउनमै व्यस्त छौँ,” वलीले भने, “एकातर्फ धान भित्र्याउनु छ, अर्कातर्फ बारीमा गहुँ छर्ने समय भइसकेको छ । एकैपटक धेरै काम थपिएकाले यसपालिको दसैँ अघिल्ला वर्षजस्तो फुर्सदिलो र रमाइलो हुने छाँट छैन ।”
वर्षाका कारण रोकिएको धान काट्ने काम अहिले किसानले अर्मपर्म गरेर अघि बढाइरहेका छन् । राप्ती सोनारी गाउँपालिका–३ का वडाध्यक्ष मीनकुमार चौधरीका अनुसार केही दिनअघि नै धान काट्ने तयारीमा रहेका किसान वर्षाका कारण रोकिएका थिए । अहिले मौसममा सुधार आएपछि उनीहरू धान भित्र्याउन लागेका छन् ।
यस वर्ष समयमै मनसुन सुरु भएकाले बाँकेमा धान उत्पादन राम्रो भएको चौधरीले बताए । खेतभरि झुलेका धानका बाला देख्दा उत्पादनप्रति किसान आशावादी भए पनि पाकेको बाली घर भित्र्याउने बेलामा हुने वर्षाको जोखिमले उनीहरूलाई चिन्तित बनाएको छ ।
“आकाशमा अलिकतिमात्रै बादल मडारिँदा पनि किसानको धड्कन बढ्ने गर्छ । मिहिनेतअनुसार धान राम्रो त भएको छ, तर समयमै घर भित्र्याउन नसके असिनापानीले नोक्सान पु¥याउन सक्छ,” चौधरीले भने, “बाँकेका किसान यतिबेला दसैँको रमझमभन्दा माथि उठेर धान भित्र्याउन लागेका छन् । किसानलाई धानखेती सुरक्षित रूपमा घर भित्र्याउन पाउनु नै यसपालिको सबैभन्दा ठूलो दसैँ र खुसी हुनेछ ।”
कृषि ज्ञान केन्द्र बाँकेकी सूचना अधिकारी एवं वरिष्ठ कृषि प्रसार अधिकृत सुजिता शर्माका अनुसार धान पाकेर स्याहार्ने समयमा वर्षा हुने जोखिम रहेकाले किसान अहिले धमाधम बाली भित्र्याउन लागेका छन् ।
केन्द्रका अनुसार बाँकेमा कुल ५४ हजार ५२६ हेक्टर खेतीयोग्य जमिनमध्ये ३३ हजार ५७० हेक्टरमा धान रोपाइँ हुने गरेको छ । यस वर्ष भने ३३ हजार ५०३ हेक्टर क्षेत्रफलमा धान रोपाइँ भएको शर्माले जानकारी दिइन् ।
दसैँको समयमा किसानका लागि पाकेको धान सुरक्षित रूपमा भित्र्याउनु नै मुख्य प्राथमिकता बनेको छ । वर्षभरि परिवारको छाक टार्ने अन्न बाली भित्र्याउन पाए मात्र चाडपर्वको खुसी पूरा हुने उनीहरूको भनाइ छ ।
Discussion about this post