बाँके, असोज ६ गते ।
पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा विकास हुँदै गएको नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका–२२ पुरैनीस्थित कान्तिताल संरक्षण र उचित रेखदेखको अभावमा जीर्ण बन्दै गएको छ । ताल वरिपरि झाडी र बुट्यान बढ्दै गएका छन् भने पर्यटकको आकर्षणका लागि निर्माण गरिएका संरचनासमेत जीर्ण बन्न थालेका छन् ।
ताल क्षेत्रमा बनाइएका कतिपय रेलिङ भत्किएका छन् । नियमित सरसफाइ र आवश्यक मर्मतसम्भार नहुँदा तालको सौन्दर्य घट्दै गएको स्थानीयवासीले बताएका छन् । लामो समयदेखि ताल क्षेत्रको संरक्षण र व्यवस्थापनमा पर्याप्त ध्यान नदिइएको उनीहरूको गुनासो छ ।
स्थानीय राहिल किंघरियाले पर्यटकीय सम्भावना बोकेको कान्तिताल निर्माणका क्रममा ठूलो रकम खर्चिए पनि त्यसपछि संरक्षण र व्यवस्थापनमा पर्याप्त ध्यान नदिइएको बताए । निर्माण गरिएका संरचनाको समेत नियमित मर्मत हुन नसकेको उनले बताए ।
“सौन्दर्य बढाउन बनाइएका रेलिङ भत्किएका छन् । तालको सुरक्षा र संरक्षणबारे सम्बन्धित निकायलाई पटक–पटक जानकारी गराउँदा पनि सुनुवाइ भएन,” उनले भने ।
कान्तिताल सञ्चालनका लागि नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकालाई वार्षिक २८ लाख रुपैयाँ राजस्व बुझाउने गरी ठेक्का लिएका स्थानीय फनबहादुर गुरुङले ताल क्षेत्रमा रहेका रेलिङ लागुऔषध प्रयोगकर्ताबाट तोडफोड भएको हुन सक्ने बताए ।
रेलिङ कसरी र कसले तोडफोड गरेको हो भन्ने विषयमा वास्तविकता खोजी गर्नुपर्ने उनले बताए । ताल क्षेत्रको संरक्षण र सुरक्षाका लागि स्थानीय तह र सम्बन्धित निकायबीच प्रभावकारी समन्वय आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ ।
नेपालगन्जको प्रमुख पर्यटकीयस्थलका रूपमा विकास गर्ने योजनासहित विसं २०७५ मा कान्तिताल संरक्षण तथा पूर्वाधार निर्माणको काम अघि बढाइएको थियो । त्यस क्रममा नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाले ताल संरक्षण तथा पूर्वाधार निर्माणमा १० करोड रुपैयाँ खर्च गरेको थियो ।
तर, ठूलो लगानीपछि पनि नियमित संरक्षण, मर्मत र व्यवस्थापन हुन नसक्दा अहिले निर्माणमा भएको लगानीको उपलब्धिमाथि प्रश्न उठ्न थालेको स्थानीयवासी बताउँछन् ।
स्थानीय रमेश बर्माले ताल वरिपरि बढ्दै गएको झाडीले प्राकृतिक सौन्दर्यमा असर पारेको बताए । लामो समयसम्म सरसफाइ र आवश्यक मर्मत नहुँदा पूर्वाधारसमेत बिस्तारै कमजोर हुँदै गएको उनले बताए ।
स्थानीयवासीका अनुसार ताल क्षेत्रमा विभिन्न प्रजातिका चराचुरुङ्गीको बासस्थानसमेत रहेको छ । त्यसैले कान्तितालको संरक्षण पर्यटन प्रवद्र्धनका लागि मात्र नभई जैविक विविधता र वातावरणीय दृष्टिले पनि महत्त्वपूर्ण रहेको उनीहरूको भनाइ छ ।
ताल क्षेत्रको सुरक्षा व्यवस्थापनमा समेत समस्या देखिएको स्थानीयवासीले बताएका छन् । रातको समयमा शङ्कास्पद गतिविधि हुने र लागुऔषध प्रयोगकर्ताको जमघट हुने गरेको उनीहरूको गुनासो छ । यसले तालको पर्यटन सम्भावनासँगै आसपासका बासिन्दाको सुरक्षामा समेत चिन्ता बढाएको उनीहरूले बताएका छन् ।
नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाका प्रवक्ता प्रमोद रिजालले कान्तिताललाई व्यवस्थित र आकर्षक पर्यटकीयस्थलका रूपमा विकास गर्न नयाँ योजना बनाउने तयारी भइरहेको बताए ।
विगतमा ताल संरक्षण तथा व्यवस्थापनका लागि बनाइएका योजना अपेक्षित रूपमा सफल हुन नसकेको स्वीकार गर्दै उनले अब सम्बन्धित निकायका प्रतिनिधिसँग छलफल गरेर प्रभावकारी योजना निर्माण गरिने बताए ।
“कान्तिताललाई व्यवस्थित र आकर्षक पर्यटकीयस्थलका रूपमा विकास गर्न आवश्यक योजना बनाउने तयारी भइरहेको छ,” रिजालले भने, “सम्बन्धित निकायसँग छलफल गरेर संरक्षण, व्यवस्थापन र पूर्वाधार सुधारका काम अघि बढाइनेछ ।”
प्राकृतिक स्वरूप, खुला क्षेत्र र चराचुरुङ्गीको बासस्थानलाई व्यवस्थित रूपमा संरक्षण गर्न सके कान्तिताल अझै पनि नेपालगन्जको महत्वपूर्ण पर्यटकीय गन्तव्य बन्न सक्ने स्थानीयवासीको भनाइ छ । उनीहरूले निर्माण भइसकेका संरचनाको मर्मत, नियमित सरसफाइ, सुरक्षा व्यवस्था र दीर्घकालीन संरक्षण योजनालाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने बताएका छन् ।
Discussion about this post